حسن حسن زاده آملى
15
تعيين سمت قبله و تشخيص ظهر حقيقى مدينه منوره به اعجاز رسول الله (ص) (فارسى)
علت اختيار خسوف قمر در تعيين طول بلاد بيان : علت اختيار خسوف قمر در تعيين اطوال بلاد و عدم اختيار كسوف شمس ، اين است كه چون شمس به ذات خود ضياء است و از نير ديگرى كسب نور نمى كند و كسوف شمس ، حائل شدن جرم ماه بين ناظر و شمس است ، لذا كسوف در آفاق به سبب اختلاف منظر ، مختلف مى گردد . بطورى كه در يك افق ممكن است كسوف كلى وقوع يابد و همين كسوف در آفاق ديگر با تفاوت هاى گوناگون جزئى باشد و در آفاقى ديگر اصلا كسوف واقع نشود ، به خلاف خسوف قمر ، زيرا قمر به ذات خود ضياء نيست و نورش مكتسب از خورشيد است ، لذا وقتى در ظل ارض افتاد خواه كلى و خواه جزئى واقعا بى نور است و اختلاف منظرها در آفاق دخلى و تأثيرى در آن ندارد ، مگر اين كه به حسب اختلاف طول بلاد كه موجب تقدم و تأخر طلوع اجرام سماوى است ، مقدار منخسف قمر مختلف نمايد ،